luns, 9 de febreiro de 2015

Aves e unha sorpresa en Lugo

Nesta nova excursión con alumnos de Cuarto Ciclo da Universidade de Santiago ós que introducimos na arte do "birdwatching" ou observación de aves silvestres, tivemos a sorte de ver algo máis que aves: unha lontra que nos sorprendía cando estabamos na beira do río, facendo cabriolas na auga ben cerquiña de nós.

Unha lontra na beira do río
A lontra é un mamífero precioso que podemos observar en Lugo

Pero iso ímolo contar máis adiante.
Nesta saída á ruta para observar aves en Lugo comezamos como sempre por aprender a adaptar os prismáticos á visión de cada un, para poder ter unha experiencia satisfactoria de observación de aves. E para practicar prestóusenos moi ben unha lavandeira branca que andaba entre os coches do aparcamento.
Metidos xa na carballeira conseguimos ver pombos e pegas, estas últimas xa andan tomando medidas para os seus niños na parte máis alta das árbores.

"Es máis inquedo que a cola dunha pega"

Deste dito lembrouse Conchita cando víu o rápido que se desprazaba unha pega no chan, movendo continuamente a súa cola produto da excitación da busca de comida e da nosa presenza tamén.
Os merloscomo sempre, rebuscando miñocas entre as follas caídas no chan. Puidemos facer unha boa observación deles e aprendemos a diferenciar os machos das femias pola cor da súa plumaxe e do seu peteiro.

Un merlo macho pousado nunha barandilla
Este merlo con plumaxe de cor negra acibeche é un macho

Estabamos atendendo ós merlos cando chegou un ferreiriño azul que non paraba de moverse buscando insectos nas grietas da corteza das árbores, entre os musgos e liques que tapizan os troncos e pólas. Ademáis moitas veces estaba a contraluz e aí o noso ollo non é capaz de percibir as cores, só vemos a silueta e iso dificulta a identificación. Finalmente conseguimos ver o amarelo das partes ventrais e o azul cobalto brillante da súa cabeza e así quedounos claro de que paxariño se trataba.

¡ A observación e identificación de pequenos paxaros nas copas das árbores é máis difícil que a de merlos e pombos no chan !

Un ferreiriño azul pousado sobre unha póla
O ferreiriño azul ten un peteiro diminuto e un capirote azul cobalto

A continuación apareceu un gabeador común, é como un ratiño que comeza a subir por un tronco de carballo, dende a súa base desprázase cara arriba en espiral, o cal dificulta a súa observación. A contraluz puidemoslle ver o peteiro longo e curvado identificativo desta ave insectívora que tamén busca comida incansablemente sobre os troncos.

Un gabeador común sube por un tronco dunha árbore
Gabeador común "gabeando" por un tronco apoiándose nas plumas da súa cola

Houbo un momento en que non dabamos atendido a tanto paxaro, porque a este gabeador xuntáronse uns paporrubios, unhas estreliñas riscadas, uns pombos e tamén un par de ferreiriños rabilongos. Estes últimos buscan a súa comida nas puntiñas das pólas das árbores, onde están as xemas, e de vez en cando fan unha pequena acrobacia no aire para capturar algún pequeno insecto voador que nós non somos capaces de ver.
Tamén apareceu o ferreiriño común, que Carmen describíu como un paxariño que leva unha gravata negra, e como podes ver na foto acertou moi ben coa súa descrición.

Un ferreiriño común pousado na póla dunha árbore
Cabeza negra, cara branca, peito amarelo con gravata negra...non hai dúbida, é un ferreiriño común

"Pola Candelaria casan os paxariños"

Así nos lembrou Carmen a proximidade do 2 de febreiro, día da Candelaria, en que segundo as tradicións populares os paxariños emparellan e prepáranse para criar.
Dende a pasarela estivemos observando aves como os lavancos, os corvos pequenos e tamén a lavandeira real.
Xa na beira do río, escoitamos o chasquido característico da papuxa das amoras, escondida ela nas hedras que cobren os troncos das árbores. Este sonido é unha voz de alarma que emite cando detecta unha posible ameaza, e nós, aínda que non queiramos, somos iso para ela.



Dende a beira estabamos a mirar para os corvos mariños descansando nas árbores cando a uns 30 metros de nós unha onda extraña na auga púxonos en alerta, prestamos atención e de repente...... ¡apareceu a lontra!
A verdade é que foi unha observación fugaz, uns 10 segundos, pero alí estaba.
Afastouse buceando e xa non a vimos máis.
A presenza deste mamífero carnívoro considérase tradicionalmente como un indicador dunha boa calidade da auga, feito que aquí en Lugo tamén se ve reforzado pola presenza de aves como o merlo rieiro e o picapeixe.
A seguinte ave que conseguimos observar foi unha garza real, pero esta é bastante asustadiza e marchou voando antes de que a puideramos ver con calma.

Unha garza real na beira dun río
A garza real é unha ave que caza peixes e rás na beira do río

Con pouca luz e xa cerca do final da ruta, vimos unha parella de patos mandaríns, na outra beira do río, inmóbiles e tratando de pasar desapercibidos, tarea case que imposible para o macho con esa plumaxe tan bonita e colorida.

Unha parella de patos mandaríns
Femia e macho de pato mandarín

Rematada a ruta como sempre na desembocadura do río Rato, volvemos con calma e fomos falando de como os nenos antes vivían máis en contacto coa natureza e coñecíana mellor.
Así Carmen contábanos como de pequena recoñecía moitos paxaros e sabía onde aniñaban e como eran os niños dun paxaro ou doutro. Explicounos que o carrizo fai un niño globoso, con musgos e liques, con un buratiño para entrar, e que os nenos antes de meter a man para coller os ovos (si, en zonas rurais algunhas niñadas caían víctimas dos cativos) primeiro metían un pao non fose que estivese dentro a delonciña, á que lle gustaba moito comer os ovos dos paxaros.

A actividade desta tarde fíxonos retornar ó pasado, a unha nenez na que viviamos máis proximos á natureza.
Unha actividade sinxela e divertida como a observación de aves é capaz de levarnos a outros tempos e de descubrirnos recordos que estaban almacenados e perdidos nalgún lugar da nosa memoria.

Dúas mulleres observando aves con prismáticos na beira do Miño
Observando aves na ribeira do Miño en Lugo



Créditos das fotos:
Lontra: pensive lutra via photopin cc
Ferreiriño azul: blue tit via photopin cc
Gabeador común: Grimpereau des jardins 3 via photopin cc
Ferreiriño común: IMG_0694 via photopin cc
Garza real: garza real 03 - grey heron (pose) via photopin cc

Ven Ver aVes

Xoán Puente

Son guía de Sendeirismo Ornitolóxico. A miña misión é axudar a persoas amantes da natureza a mellorar o seu benestar a través da observación de aves en liberdade . Considero que o contacto coa natureza é vital para o teu desenvolvemento pleno e necesario para que desconectes do estrés da túa vida cotiá

0 comentarios :

Publicar un comentario